Jinekolojik Konular

Yumurtalık Kistleri

Tanım

Kistler vücudun her hangi bir yerinde olabilen içi su dolu keseciklerdir. Etrafı kist duvarı ile çevrilidir. Yumurtalık (over) kistleri her yaşta görülse de çoğunlukla üreme çağlarında ortaya çıkarlar. Yumurtalık kistleri temel olarak iki gruba ayrılırlar.

 

  • Fonksiyonel kistler
  • Tümöral kistler.

Fonksiyonel kistler

Yumurtalıklarda yumurta hücreleri follikül adını verdiğimiz küçük kistik yapılar içerisinde bulunur. Bunlardan genellikle bir tanesi yumurtlama işlemine hazırlanırken büyümeye başlar. Genellikle 2 cm çapa ulaştığında çatlar ve içinden yumurta atılır. Bu işlemden sonra follikülün içinde korpus luteum adını verdiğimiz bir başka kistik yapı meydana gelir. Eğer gebelik olmazsa bu kistik yapı yaklaşık 2 hafta içinde eriyerek yok olur. Bu olaylar sağlıklı her kadında her ay meydana gelir.

Bazı aylar bu kistik yapılar aşırı büyüyerek 2 cm den daha büyük boyutlara ulaşır ve fonksiyonel over kistleri dediğimiz kistleri oluşturur. Bu kistlerin torsiyon ve rüptür adını verdiğimiz iki özel ve seyrek görülen durum dışında kadın sağlığı açısından hiçbir tehlikesi yoktur.  

Torsiyon dediğimiz olayda yumurtalık büyümüş kistin etkisiyle sapı etrafında döner ve içinde kan damarları tıkanır. Acil müdahele edilmezse yumurtalığın gangrene gitmesine ve kaybına neden olur.

Rüptür dediğimiz olayda ise kist duvarı yırtılır. Bu sırada kist duvarında bulunan bir damarda bu yırtıktan etkilenerek açılır ve karın içi kanamaya neden olur. Eğer cerrahi olarak müdahele edilmezse hastanın kan kaybından ölümüne neden olabilir.

Fonksiyonel kistler genellikle 8 cm den daha küçüktür ve genellikle 2 ay içinde kendiliğinden kaybolur.

Tümöral kistler

Yumurtalıklarda gelişen kistlerin bir kısmı tümöral kökenlidir. Bunların çoğu iyi huyludur. Fakat kötü huylu kistik kanserlerde yumurtalıklarda gelişebilir. Yumurtalık kisti ile karşılaşıldığında bir hekimin en önemli görevi kistin fonksiyonel mi, yoksa tümöral kökenli mi olduğuna karar vermesidir.

 


Tanı

Tanı genellikle rutin jinekolojik muayene esnasında konur. Kist tanısını doğrulamak için vajinal yolla veya karından ultrasonografi yapılır. Bu şekilde kistin tipi ve kötü huylu olup olmadığı hakkında bilgi almak mümkün olur. Nadiren bilgisayarlı tomografi, MR gibi ek görüntüleme tekniklerine de gerek duyulabilir. Kistin tipinin belirlenmesine yönelik olarak tümör belirteçleri adı verilen kan incelemelerinin yapılması gerekebilir. Yumurtalık kistlerinin çoğu iyi huyludur. Bu tümör belirteçlerinden bir tanesi CA-125 dir. Ailede yumurtalık kanseri öyküsü olanlarda, menopoz sonrası gelişen kistlerde veya kanser şüphesi olan durumlarda kanda CA-125 adlı tümör markerin seviyesine bakılabilir. Tanı koymak veya kitlenin kötü huylu olup olmadığının belirlenmesi için gerekirse laparaskopi de yapılabilir. Yumurtalıklara yakın komşulukta oluşabilecek diğer organlara ait kitleler yumurtalık kistlerinin ayırıcı tanısında dikkate alınmalıdır.

Belirtiler

Yumurtalık kistleri çoğu zaman belirti vermezler. Aşağıdaki belirtilerden herhangi biri veya birkaçı bir arada görülebilir.

  • Adet düzensizliği, lekelenme veya adet görememe
  • Ağrılı adet görme ve zaman içinde ağrı şiddetinin artması
  • Kasıklarda ağrı
  • Karında dolgunluk ve basınç hissi
  • İlişki esnasında ağrı
  • Büyük boyutlu kistlerde ele kitle gelmesi veya karında şişme
  • Göğüslerde dolgunluk
  • İdrar ve barsak şikayetleri
  • Kilo alma
  • Bulantı, kusma
  • Tüylenmede artış
  • İnfertilite (Kısırlık)
  • Kist torsiyonu (boğulması) belirtileri
  • Ani şiddetli keskin ağrı hissedilmesi kist rüptürü (yırtılması) belirtisi olabilir

Yumurtalık Kistleri Kanserleşir mi?

Yumurtalık kistlerinin çoğu iyi huyludur (yüzde 80-85). İleri yaşlarda ortaya çıkan, bilateral (iki taraflı), solid (katı), yapışık, düzensiz yüzeyli ve hızlı büyüme eğiliminde olan, birden fazla sayıda, içlerinde katı kısımlar bulunan, karın içinde sıvı birikmesine (asit) neden olan, belli bir süre sonunda kendiliğinden kaybolmayan veya büyüme gösteren, tümör markeri adı verilen bazı kan parametrelerinde yükselmelerle beraber olan kistik oluşumların kötü huylu olabilme ihtimalleri nedeniyle ameliyat edilmeleri önerilir. Şüphelenmemizde muayene ve ultrasonda elde edilen bulgular yardımcı olur.

Yumurtalık kistinin kanser olduğundan şüphelenilmesi durumunda ameliyat sırasında hızlı doku tanısı (Frozen) imkanı olan bir merkezde ve bu konuda deneyimli bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından gecikmeden ameliyat yapılması gerekir.

Yumurtalık Kistinin Torsiyonu ne demektir?

Kistin kendi etrafında dönerek kendi kan dolaşımını bozmasıyla ortaya çıkar. Kan dolaşımı bozulur ve dokular canlılığını yitirir. Bu oldukça ağrılı bir durumdur. Torsiyon riski özellikle çapı büyük kistlerde daha fazladır. Bu durumda operasyon için erken davranılmalıdır. Ama çoğu zaman dokular canlılığını tamamen yitirdiği için torsiyone olan yumurtalığı korumak mümkün olmaz ve yumurtalığın cerrahi olarak çıkarılması gerekir.

Yumurtalık Kistleri ne zaman ameliyat edilmeli?

1. 8 cm den büyük ise
2. Kitle solid (katı) veya semisolid ise (yarı katı)
3. Postmenopozal (menopoz sonrası) veya premenarş (ilk adetten önceki) kistler
4. 5 cm den büyük 2 aydan fazla devam eden
5. Kötü huylu veya kanser olma riski olan kistler
6. Hızlı büyüyor ise
7. Pelviste asit ve metastaz belirtileri varsa
8. Torsiyon durumunda

Yumurtalık Kistlerinde Başlıca Cerrahi Tedaviler Nelerdir?

Kistin boyutu, sonografik görüntüsü, iyi yada kötü huylu olma şüphesine göre cerrahi yöntem seçimi yapılır.

Laparaskopi

Kist küçük olup iyi huylu olarak göründü ise, sadece tanısal bir laparaskopi ya da ek olarak küçük bir operasyon gerekebilir. İnce özel cerrahi aletler kullanarak göbeğin hemen altında ve bir iki tane daha karında küçük insizyonlarla (kesilerle) ve bu insizyonlardan teleskopik sistemlerle batın içinin görüntülenmesine dayanır. Kistler bu yöntemle çıkarılabilir. Bu yöntem daha az ağrılı olup, hastanede yatış süreleri ve işe dönüş süreleri daha kısadır. Estetik olarak açık ameliyata (Laparatomiye) göre sonuçları daha iyidir.

Laparotomi
Büyük kistler için ve kötü huylu olma ihtimali olan kistlerin çıkarılması için kullanılan yöntemdir. Ameliyat esnasında kistle birlikte gerektiği zaman yumurtalığı da çıkarmak zorunlu olabilir.

Dr Serbülent Orhaner

1956 Ankara
1979 Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
1979-1980 Ankara Bâlâ ve Kırşehir’de Sağlık Ocağı Hekimliği
1980-1984 Uzmanlık Eğitimi HÜ Tıp Fakültesi Kadın Hst. Ve Doğum AD ANKARA
1984-1990 Kırklareli Devlet Hastanesi Kadın Hst. Ve Doğum Uzmanı KIRKLARELİ
1990-1994 Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hst. Ve Doğum AD, Yard. Doçent EDİRNE
1995-1996 SFA Kadın Sağlığı Merkezi Kadın Hst. Ve Doğum Uzmanı BURSA
1996-1998 Vatan Hastanesi Kadın Hst. Ve Doğum Uzmanı BURSA
1998- SORANUS Kurucu Ortağı ve Sorumlu Müdürü BURSA
2001 İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. Kadın Hst. Ve Doğum AD
Üremeye Yardımcı Teknikler Klinisyen Sertifikasyon Eğitimi

Merkezimizden Kareler

İletişim & Adres

Adres: Dikkaldırım Mah. 1. Değirmen Cad. N:22/2A Osmangazi/BURSA

Tel: 0224 232 24 70

Fax: 0224 232 24 75

Email: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Danışma Formu
Acil sorularınız için: 0224 232 24 70
1000 sola karakterler